0-9
A
- AGI (Artificial General Intelligence)
- AI die elke denktaak minstens zo goed als een mens zou kunnen uitvoeren – dit bestaat nog niet. Alle huidige tools (ChatGPT, Copilot, Claude, Gemini) zijn gespecialiseerde systemen. Voor organisaties vooral relevant om hype van realiteit te scheiden.
- AI-adoptie
- Het proces waarbij medewerkers AI daadwerkelijk in hun dagelijkse werk gaan gebruiken – niet alleen licenties uitdelen. Succesvolle adoptie vraagt training, duidelijke afspraken en interne voorbeelden. Zonder adoptie blijft het rendement van Copilot- of ChatGPT-licenties uit.
- AI-agent
- AI die niet alleen antwoordt, maar zelfstandig taken in meerdere stappen uitvoert: informatie opzoeken, documenten opstellen, acties in systemen. Voorbeelden zijn Copilot-agents in Microsoft 365 en agents in ChatGPT en Claude. Vraagt om duidelijke kaders: wat mag een agent wel en niet zelfstandig doen.
- AI-ambassadeur
- Medewerker die binnen het team vooroploopt met AI, collega’s helpt en praktijkvoorbeelden deelt. Een bewezen versneller van adoptie: wijs per afdeling een of twee ambassadeurs aan en geef ze extra training.
- AI-beleid
- Afspraken over welke AI-tools medewerkers mogen gebruiken, met welke gegevens en wie waarvoor verantwoordelijk is. Het voorkomt shadow AI en datalekken en is onder de EU AI Act praktisch onmisbaar. Een beleid hoeft geen dik document te zijn: twee A4 met heldere do’s en don’ts werkt beter dan dertig pagina’s die niemand leest.
- AI-geletterdheid
- De kennis en vaardigheden om AI te begrijpen, verantwoord in te zetten en de output kritisch te beoordelen. Sinds 2 februari 2025 verplicht de EU AI Act (artikel 4) organisaties die AI gebruiken om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid bij medewerkers. Het gaat verder dan knoppenkennis: ook risico’s, privacy en weten wanneer je AI juist niet gebruikt.
- AI-governance
- De manier waarop een organisatie het AI-gebruik bestuurt: wie beslist over nieuwe tools, hoe risico’s worden getoetst en wie eigenaar is van beleid en incidenten. Goede governance maakt AI-gebruik schaalbaar en controleerbaar in plaats van wildgroei.
- AI-implementatie
- Het gestructureerd invoeren van AI in werkprocessen: use-cases kiezen, tools inrichten, medewerkers trainen en resultaten borgen. Het verschil met ‘gewoon aanzetten’: implementatie koppelt AI aan concrete processen en meetbare uitkomsten.
- AI-volwassenheid
- Hoe ver een organisatie is met AI: van los experimenteren tot AI die verweven is in processen, beleid en cultuur. Het volwassenheidsniveau bepaalt welke volgende stap zinvol is – een scan voorkomt dat je stap vier zet terwijl stap twee ontbreekt.
- Algoritme
- Een stappenplan van rekenregels waarmee een computer een taak uitvoert. Elk AI-systeem draait op algoritmes; bij moderne AI zijn die zo complex dat uitkomsten niet altijd exact te herleiden zijn (zie uitlegbaarheid).
- Anonimiseren en pseudonimiseren
- Persoonsgegevens onherleidbaar maken (anonimiseren) of vervangen door codes (pseudonimiseren) voordat je ze in een AI-tool gebruikt. In zorg en overheid vaak een randvoorwaarde. Let op: gepseudonimiseerde gegevens blijven persoonsgegevens onder de AVG.
- AVG en AI
- De AVG geldt onverkort bij AI-gebruik: geen persoonsgegevens invoeren in publieke AI-tools zonder rechtsgrondslag en afspraken met de leverancier. Het uitgangspunt voor organisaties is een zakelijke omgeving met verwerkersovereenkomst, waarin jouw data niet gebruikt wordt om modellen te trainen.
B
- Bias (vooringenomenheid)
- Scheefheid in AI-uitkomsten doordat de trainingsdata niet representatief zijn. Een risico bij werving, beoordeling en klantselectie – precies de reden waarom de EU AI Act zulke toepassingen als hoog-risico aanmerkt. Menselijke controle op dit soort beslissingen blijft altijd nodig.
C
- Chatbot
- Een programma dat geautomatiseerd gesprekken voert met gebruikers. Moderne chatbots draaien op taalmodellen en zijn breed inzetbaar, van klantvragen tot interne helpdesk. De kwaliteit staat of valt met goede instructies en een actuele kennisbron (zie RAG).
- ChatGPT
- De bekendste generatieve AI-chatbot, gemaakt door OpenAI. Sterk in schrijven, samenvatten, brainstormen en analyseren. Voor organisaties geldt: gebruik een zakelijke omgeving en maak duidelijke afspraken over welke gegevens erin mogen.
- Claude
- AI-assistent van Anthropic, sterk in het verwerken van lange documenten, zorgvuldige teksten en agent-taken. Wordt in organisaties vaak ingezet naast Copilot of ChatGPT, bijvoorbeeld voor analyse- en schrijfwerk.
- Context window (contextvenster)
- De hoeveelheid tekst die een AI-model tegelijk kan ‘vasthouden‘ in een gesprek: jouw vragen, documenten en eerdere antwoorden samen. Loopt het venster vol, dan verdwijnt het begin uit beeld – dat verklaart waarom lange sessies soms gaan afdwalen. Belangrijke informatie opnieuw meegeven helpt.
- Copilot (Microsoft 365 Copilot)
- De AI-assistent van Microsoft in Word, Outlook, Excel, PowerPoint en Teams, die werkt met de gegevens binnen jullie eigen Microsoft 365-omgeving. De kracht zit in die context van eigen mails en documenten; de randvoorwaarden zijn een goede rechtenstructuur en getrainde medewerkers.
- Copilot Chat
- De chatvariant van Microsoft Copilot met zakelijke gegevensbescherming: prompts en data blijven binnen je organisatie en worden niet gebruikt om modellen te trainen. Copilot Chat mist de diepe Office-integratie van de betaalde licentie, maar is een prima startpunt – ook zonder betaalde licenties kan een team dus leren werken met Copilot.
- Copilot Studio
- De low-code omgeving van Microsoft waarin je zelf Copilot-agents bouwt en koppelt aan bronnen en acties, zonder programmeerkennis. Hier maak je bijvoorbeeld een agent die jullie kennisbank doorzoekt of een vast proces afhandelt, en deel je die met het team via Teams of Microsoft 365.
- Copilot-agent
- Een zelf samengestelde AI-assistent binnen Microsoft 365 Copilot die een specifiek werkproces automatiseert, bijvoorbeeld offertes voorbereiden of vergaderstukken samenvatten in jullie vaste format. Agents bouw je zonder programmeerkennis; in de trainingen van Hulz bouwen deelnemers er minimaal vijf op hun eigen werkprocessen.
- Copilot-licentie
- De betaalde Microsoft 365 Copilot-add-on die de AI-assistent activeert in Word, Excel, Outlook, PowerPoint en Teams. Niet elke medewerker heeft direct de duurste licentie een nodig: veel organisaties starten gefaseerd, op basis van rollen waar de tijdwinst het grootst is.
- Custom GPT
- Een zelfgemaakte ChatGPT-variant met eigen instructies en kennisbestanden, bijvoorbeeld een schrijfassistent die jullie huisstijl kent. Snel gebouwd zonder code; let wel op welke documenten je uploadt en wie er toegang toe heeft.
D
- Deep learning
- Machine learning met diepe neurale netwerken: veel lagen die steeds abstractere patronen leren herkennen. De techniek achter de doorbraken in beeldherkenning, spraak en grote taalmodellen.
- Deepfake
- Met AI gemaakt beeld-, audio- of videomateriaal dat echt lijkt maar nep is. Het zakelijke risico is fraude, zoals een nagebootste stem van de directeur die om een spoedbetaling vraagt. De EU AI Act stelt transparantie over zulke content verplicht; praktische verdediging is een vast verificatieproces bij betaal- en gegevensverzoeken.
- DPIA (Data Protection Impact Assessment)
- Een verplichte privacy-risicoanalyse onder de AVG voor gegevensverwerkingen met een hoog privacyrisico – waar AI-toepassingen met persoonsgegevens vaak onder vallen. Je brengt vooraf in kaart welke data je gebruikt, welke risico’s er zijn en welke maatregelen je neemt. Betrek hierbij je functionaris gegevensbescherming of privacy officer.
E
- EU AI Act (AI-verordening)
- De Europese AI-wet, de eerste brede AI-regelgeving ter wereld, sinds augustus 2024 van kracht en gefaseerd ingevoerd. De wet werkt met risiconiveaus: verboden praktijken, hoog-risico, beperkt en minimaal risico. Voor de meeste organisaties zijn nu vooral de AI-geletterdheidsplicht (sinds februari 2025) en de transparantieregels relevant; hoog-risicotoepassingen krijgen de zwaarste eisen.
F
- Fine-tuning
- Een bestaand AI-model bijtrainen op eigen voorbeelden, zodat het jullie taal, stijl of taken beter beheerst. Duur en onderhoudsintensief; voor de meeste organisaties is RAG of een goede instructieset (zoals een custom GPT of Copilot-agent) het praktischer alternatief.
- FRIA (grondrechteneffectbeoordeling)
- Een beoordeling van de impact op grondrechten die de EU AI Act verplicht stelt voordat bepaalde organisaties een hoog-risico AI-systeem in gebruik nemen. Geldt vooral voor overheidsorganisaties en publieke dienstverleners, en voor specifieke toepassingen bij banken en verzekeraars. Je brengt vooraf in kaart wie geraakt kan worden en welke waarborgen er zijn.
G
- Gemini
- De AI-assistent van Google, geïntegreerd in Google Workspace (Gmail, Docs, Meet). Voor organisaties die op Workspace draaien de logische tegenhanger van Microsoft 365 Copilot.
- Generatieve AI
- AI die nieuwe content maakt – tekst, beeld, code of audio – in plaats van alleen bestaande data te analyseren. ChatGPT, Copilot, Claude en Gemini zijn allemaal generatieve AI. Dit is de motor achter de huidige AI-golf op de werkvloer.
- GEO (Generative Engine Optimization)
- Zorgen dat jouw organisatie genoemd wordt in de antwoorden van AI-assistenten zoals ChatGPT, Gemini en Copilot – de opvolger van klassieke SEO, nu steeds meer mensen vragen stellen aan AI in plaats van te googelen. Vraagt onder meer om consistente feiten op je site, gestructureerde data en citeerbare bronnen.
- GPAI (general-purpose AI-model)
- AI Act-term voor AI-modellen voor algemene doeleinden, zoals de modellen achter ChatGPT, Copilot, Claude en Gemini. Sinds augustus 2025 gelden hiervoor eigen verplichtingen, vooral voor de makers van die modellen — als gebruikende organisatie kom je de term vooral tegen in documentatie en leverancierskeuzes.
- GPT
- Afkorting van Generative Pre-trained Transformer: het type taalmodel achter ChatGPT. ‘Pre-trained’ betekent vooraf getraind op enorme hoeveelheden tekst; de ’transformer’ is de onderliggende architectuur uit 2017 die de huidige AI-doorbraak mogelijk maakte.
H
- Hallucinatie
- Wanneer AI met grote stelligheid iets beweert dat niet klopt: verzonnen bronnen, cijfers of feiten. Het hoort bij hoe taalmodellen werken en is niet volledig te voorkomen. Controleer output daarom altijd bij feitelijke claims – zeker in juridische, medische en financiële teksten – en vraag om bronvermelding.
- Hoog-risico AI-systeem
- Categorie uit de EU AI Act voor AI met grote impact op mensen: denk aan werving en selectie, personeelsbeoordeling, kredietbeoordeling en toegang tot onderwijs of zorg. Hiervoor gelden de zwaarste eisen, zoals risicobeheer, menselijk toezicht en documentatie. Gebruik je AI in HR-processen, controleer dan of je in deze categorie valt.
I
- Incompany AI-training
- Training op jullie eigen locatie (of online) voor een heel team, met voorbeelden uit de eigen werkprocessen en tools in plaats van algemene theorie. De effectiefste vorm voor adoptie: iedereen krijgt dezelfde basis en afspraken, direct toegepast op het eigen werk.
- ISO/IEC 42001
- De internationale norm voor een AI-managementsysteem: aantoonbaar beleid, processen en controle rond AI-gebruik, vergelijkbaar met ISO 27001 voor informatiebeveiliging. Certificering komt steeds vaker terug als eis in aanbestedingen en leveranciersbeoordelingen.
J
K
L
- LLM (Large Language Model)
- Een groot taalmodel: AI die is getraind op enorme hoeveelheden tekst en daardoor taal kan begrijpen en genereren. Het is de technologie onder ChatGPT, Copilot, Claude en Gemini. Een LLM werkt met waarschijnlijkheden – het voorspelt telkens het meest logische volgende stukje tekst – wat zowel de kracht als het risico op hallucinaties verklaart.
M
- Machine learning
- De tak van AI waarbij computers patronen leren uit data, in plaats van vaste geprogrammeerde regels te volgen. Het is de basis onder vrijwel alle moderne AI, van spamfilters tot grote taalmodellen.
- Menselijk toezicht
- De eis uit de EU AI Act dat mensen hoog-risico AI kunnen begrijpen, monitoren en corrigeren. Praktisch: bij besluiten met impact op mensen kijkt en beslist een mens mee, en die persoon kan het systeem overrulen of stopzetten.
- Multimodale AI
- AI die meerdere soorten input en output combineert: tekst, beeld, audio en video. Praktisch voorbeeld: een foto van het whiteboard uploaden en er direct uitgewerkte notulen van laten maken.
N
- Neuraal netwerk
- Een rekenmodel geïnspireerd op de werking van hersenen: lagen van kunstmatige ‘neuronen’ die samen patronen leren herkennen. Dit is de architectuur waarop deep learning en grote taalmodellen zijn gebouwd.
O
- Open AI-model (open gewichten)
- Een AI-model waarvan de modelgewichten vrij beschikbaar zijn, zoals Mistral of Llama, zodat je het in eigen omgeving kunt draaien. Geeft maximale controle over data en kosten, maar vraagt eigen technisch beheer — voor de meeste organisaties is een zakelijke clouddienst praktischer.
P
- Prompt
- De opdracht, eis of vraag die je aan een AI-tool geeft. De kwaliteit van je prompt bepaalt de kwaliteit van het antwoord: geef context, doel, doelgroep en gewenst format mee. Het verschil tussen ‘schrijf een mail’ en een goede prompt is vaak het verschil tussen herschrijven en direct bruikbaar.
- Prompt engineering
- Het vakgebied van effectieve prompts opstellen: rolinstructies, voorbeelden, stapsgewijze opbouw en herbruikbare sjablonen voor terugkerende taken. Voor organisaties vooral waardevol in de vorm van een gedeelde promptbibliotheek per team.
- Prompt injection
- Een aanval waarbij kwaadaardige instructies verstopt zitten in content die een AI-assistent leest -een e-mail, webpagina of document – om de AI iets te laten doen wat de gebruiker niet wil. Relevant zodra agents zelfstandig mails of documenten verwerken; beperk daarom wat een agent mag en controleer acties met impact.
Q
R
- RAG (Retrieval-Augmented Generation)
- Techniek waarbij AI eerst relevante informatie opzoekt in jullie eigen bronnen – documenten, kennisbank, intranet – en op basis daarvan antwoordt, in plaats van alleen uit de trainingskennis te putten. Dit vermindert hallucinaties en maakt antwoorden actueel en organisatiespecifiek. RAG is de basis onder de meeste zakelijke AI-assistenten, waaronder Copilot.
- Redeneermodel
- Een AI-model dat eerst ‘nadenkt’ en tussenstappen doorloopt voordat het antwoordt, in plaats van direct te reageren. Redeneermodellen zijn beter in complexe analyses, rekenwerk en planning, maar trager en duurder in gebruik. ChatGPT, Claude en Gemini hebben allemaal zo’n denk-modus.
S
- Shadow AI
- AI-gebruik buiten het zicht van de organisatie om: medewerkers die privéaccounts van bijvoorbeeld ChatGPT gebruiken voor werk, soms met vertrouwelijke gegevens. Een groot en meestal onzichtbaar risico. De oplossing is niet verbieden, maar een veilig alternatief bieden plus duidelijk beleid en training.
- Synthetische data
- Kunstmatig gegenereerde gegevens die statistisch lijken op echte data, maar niet tot personen herleidbaar zijn. Handig voor testen, trainen en demo’s zonder privacyrisico – bijvoorbeeld in de zorg. De kwaliteit en representativiteit moet je wel blijven toetsen.
T
- Token
- Een stukje tekst – vaak een deel van een woord – waarin AI-modellen taal opknippen om die te verwerken. Als vuistregel: duizend tokens is ongeveer 750 woorden. Relevant omdat limieten en kosten van AI-tools in tokens worden gerekend.
- Trainingsdata
- De data waarmee een AI-model is getraind; die bepalen wat het model ‘weet’ en waar bias vandaan komt. Voor organisaties is dit een belangrijk contractpunt: worden jouw bedrijfsgegevens gebruikt om modellen verder te trainen? Bij zakelijke versies is dat standaard niet zo, bij gratis consumentenversies mogelijk wel – controleer de instellingen.
- Transparantieverplichting
- De eis uit de EU AI Act dat mensen weten wanneer ze met AI te maken hebben: maak kenbaar dat een chatbot een chatbot is en label AI-gegenereerde content zoals deepfakes. Praktisch betekent dit: vermeld AI-inzet in klantcontact en spreek interne regels af voor het labelen van AI-content.
U
- Uitlegbaarheid
- De mate waarin je kunt uitleggen hoe een AI-systeem tot een uitkomst is gekomen. Belangrijk zodra AI meebeslist over mensen, zoals bij een afwijzing of beoordeling: ‘de computer zei het’ is geen verantwoording. Hoe groter de impact, hoe zwaarder deze eis weegt.
V
- Verantwoord AI-gebruik
- AI inzetten met oog voor privacy, veiligheid, eerlijkheid en menselijke controle. In de praktijk: geen vertrouwelijke gegevens in publieke tools, output controleren, transparant zijn over AI-inzet en de mens laten beslissen. Steeds vaker ook een eis van klanten en toezichthouders.
- Verboden AI-praktijken
- AI-toepassingen die de EU AI Act volledig verbiedt, sinds februari 2025: onder meer social scoring, manipulatieve AI die schade veroorzaakt, emotieherkenning op de werkvloer en het ongericht verzamelen van gezichtsbeelden. Voor de meeste organisaties vooral relevant bij de inkoop van AI-tools voor HR en monitoring: controleer dat leveranciers hier niet onder vallen.
- Verwerkersovereenkomst
- Het AVG-contract met een leverancier die persoonsgegevens voor jouw organisatie verwerkt, met afspraken over beveiliging, doelbinding en datalekken. Bij zakelijke AI-tools een standaard randvoorwaarde: geen verwerkersovereenkomst, dan geen persoonsgegevens erin.
W
- Work IQ
- De term van Microsoft voor de intelligentielaag die Copilot voedt met jouw werkcontext: signalen uit mails, agenda’s, documenten en samenwerkingspatronen, aangevuld met geheugen en voorkeuren. Hierdoor sluiten Copilot-antwoorden aan op hoe jullie organisatie werkt in plaats van op algemene kennis.
X
Y
Z